Twierdza Modlin

Militarne znaczenie okolic Modlina dostrzegano już w średniowieczu. W czasach nowożytnych, podczas potopu szwedzkiego w 1655 roku, Mazowsze zorganizowało tu obóz pospolitego ruszenia. W czasach stanisławowskich zauważono potrzebę umocnienia tego obszaru, lecz budowy nie podjęto. Decydujący etap rozwoju nastąpił w epoce napoleońskiej od końca 1806 roku. Wtedy to rozpoczęto budowę warowni, a już w roku 1813 twierdza była broniona przed wojskami rosyjskimi przez długie miesiące od lutego aż do grudnia.

W pierwszych latach po 1815 roku, w okresie Królestwa Polskiego pod zwierzchnictwem rosyjskim, twierdza była obsadzona przez nieliczne oddziały wojsk polskich i rosyjskich. Mimo licznych planów, nie podejmowano wówczas większych działań budowlanych mających na celu rozbudowę fortyfikacji. Zaniechano nawet konserwacji ziemno-drewnianych umocnień, która zaczęły popadać w ruinę. Sytuacja zmieniła się podczas powstania listopadowego w latach 1830–1831.

W latach 1883–1915 Twierdza Modlin przeszła istotną rozbudowę, która przekształciła ją w nowoczesną twierdzę fortową, dostosowaną do wymogów rozwijającej się sztuki fortyfikacyjnej końca XIX i początku XX wieku. Po wcześniejszych etapach rozbudowy i modernizacji fortyfikacji bastionowych i poligonalnych, rosyjskie dowództwo podjęło decyzję o budowie rozległego pierścienia fortów ziemno-ceglanych, które miały znacznie zwiększyć obszar twierdzy i jej możliwości obronne.

Latem 1915 roku, Twierdza Modlin znana wtedy jako Nowogeorgiewsk (ros. Новогеоргиевская крепость), była jednym z najważniejszych punktów obronnych Imperium Rosyjskiego na zachodnich rubieżach. Twierdza przeznaczona była do długotrwałej obrony, nawet w okrążeniu. Jednak jej losy podczas I wojny światowej potoczyły się bardzo szybko i zgoła odmiennie od planów.

Twierdza Modlin odegrała istotną rolę w operacjach 5. Armii (grupa Modlin) podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku - głównie jako zaplecze i punkt oparcia dla polskich wojsk, ale także jako miejsce, którego atakujący Rosjanie nie mogli bagatelizować i musieli zaplanować działania w celu jej zdobycia albo neutralizacji. Dowódcą obrony twierdzy był wówczas pułkownik Edward Malewicz.

Tegoroczna rocznica kampanii wrześniowej to dobry moment do prześledzenia kolejnego z nieopisanych dotychczas zagadnień dotyczącego rozbudowy fortyfikacyjnej na terenie Twierdzy Modlin prowadzonej przez Wojsko Polskie w okresie międzywojennym.