Powstanie Legionowa ściśle wiąże się z carską koncepcją budowy Kolei Nadwiślańskiej (Droga Żelazna Nadwiślańska, Priwislinskaja żeleznaja doroga). Kolej ta połączyła żyzne tereny Ukrainy od Kowla, poprzez ziemie lubelskie (Chełm i Lubin) z ufortyfikowaną linią rzeki Wisły (Dęblin, Warszawa, Modlin) aż po granicę z Prusami w Mławie.

Po stronie pruskiej linia posiadała połączenie z portem morskim w Gdańsku. Łączna długość linii kolejowej, z 24 znajdującymi się na niej stacjami, wynosiła 475 km. Szerokotorowa kolej (o standardzie rosyjskim) przebiegała wzdłuż przypuszczalnej linii frontu i łączyła ze sobą najważniejsze twierdze rosyjskie na terenie Królestwa Polskiego: Warszawę, Nowogieorgijewsk (Modlin) i Iwanogród (Dęblin). Pozwalało to na szybki transport wojska, amunicji i sprzętu. Kolej Nadwiślańska była więc być obiektem o wyjątkowo ważnym znaczeniu strategicznym.

Budowę linii kolejowej rozpoczęto w końcu 1874 roku. W rekordowym czasie trzech lat, 24 lipca 1877 roku, zakończono prace budowlane. 17 sierpnia uroczyście oddano do użytku Kolej Nadwiślańską o długości prawie 500km i z 24 stacjami. Największą stacją w Warszawie był dworzec Warszawa Praga, a docelowy główny dworzec powstał dopiero w 1880 roku i był to Dworzec Kowelski w miejscu współczesnej stacji Warszawa Gdańska. Na potrzeby linii kolejowej przeznaczono 36 parowozów, około 700 wagonów towarowych i jedynie kilkanaście wagonów osobowych. Linią kursował jeden pociąg osobowy, jeden osobowo-towarowy oraz sześć towarowych i wojskowych.

Na terenach majątku Potockich, w miejscu dzisiejszego Legionowa, powstała stacja IV kategorii Jabłonna. W tym miejscu trasa kolei przecinała się z jedną z pierwszych utwardzonych dróg na ziemiach Polski - Traktem Kowieńskim, który prowadził przez około 400 km od Jabłonny do Kowna i dalej do Petersburga.

Na potrzeby stacji kolejowej Jabłonna powstały trzy drewniane budynki wykonane. Były one bogato zdobione w charakterystycznym wielkoruskim stylu, co miało to przypominać stacjonującym tu rosyjskim żołnierzom ich rodzinne strony. Piętrowy budynek przeznaczono na kasy, poczekalnię i mieszkanie dla zawiadowcy stacji, drugi dla pracowników eksploatacji kolei oraz trzeci dla służb zwrotniczych. Obok wybudowano także wieżę ciśnień. Stacja posiadała dwa główne tory, cztery bocznice i dwa służące do wyładunku. Co ciekawe na początku XXI wieku, do czasu wielkiego remontu linii kolejowej, Legionowo nadal posiadało podobną liczbę torów, a rampa wybudowana pod koniec XIX wieku dla potrzeb wojska ciągle spełniała swoje zadania.

W ciągu kolejnych kilku lat po otwarciu linii kolejowej, hrabia August Potocki założył przy stacji park-letnisko zwany od jego imienia Gucinem (hrabiego potoczne nazywano Guciem). Dawne letnisko to teraz sam środek Legionowa pomiędzy ulicą Piłsudskiego a Warszawską.

Kolej Nadwiślańska powstała jako prywatna inwestycja z koncesją na 20 lat. Po upływie tego terminu, w 1897 roku cała linia została znacjonalizowana. Od tego czasu utrzymaniem zajmowała się nowa spółka Nadwiślańskie Skarbowe Drogi Żelazne. Jednocześnie rozpoczęła się akcja rusyfikacji na całej kolei - usuwano z samodzielnych stanowisk polskich pracowników.

Stacja Jabłonna Nowa została zniszczona przez wycofujących się Rosjan w sierpniu 1915 roku w czasie I wojny światowej. Spalono wtedy zabudowania kolejowe - zachował się jeden parterowy budynek techniczny oraz murowana część wieży ciśnień. W ten sposób dworzec kolejowy 4 kategorii Jabłonna przestał istnieć. Do czasów nam współczesnych zachowały się dwa podobne, drewniane budynki dworca - jeden w Gołębiu (gmina Puławy) oraz drugi w Gąsocinie. Niestety ten ostatni został rozebrany w 2026 roku pod okiem konserwatora zabytków, a w jego miejsce powstaje "taki sam" murowany budynek, co zdaniem konserwatora i inwestora jest prawidłowym działaniem (!).

Niemiecki dworzec i okres międzywojenny

Wojska niemieckie zajęły Jabłonnę w sierpniu 1915 roku. Dawny carski garnizon stał się ważnym punktem szkolenia dla niemieckim rekrutów, a stacja była potrzebna w transportach wojskowych. Wybudowano mały budynek stacji kolejowej, później uzupełniony wagonem kolejowym pełniącym rolę poczekalni. Budynek w tej formie przetrwał I wojnę światową i większość okresu międzywojennego. W bardzo skromnych warunkach znalazło się miejsce na część służbową obejmująca pomieszczenia zawiadowcy stacji i dyżurnego ruchu, były pomieszczenia kasy biletowej i nadawania bagażu, umieszczono także stoisko Ruchu (tak, tego Ruchu od kiosków) i poczekalnię, a także bufet. W kolejnych latach powstały na terenie Legionowa dwie nowe stacje - Legionowo Przystanek (1930) oraz obecne Legionowo Piaski (1938). Stację Jabłonna przemianowano na Legionowo w 1934 roku.

Polski dworzec i czas II wojny światowej

Niemiecki mały dworzec z czasów I wojny światowej wyburzono dopiero w latach 1930. Nowy, murowany dworzec kolejowy został wybudowany dopiero w roku 1937. Oprócz kas i pomieszczeń technicznych mieściła się w nim także restauracja. Był to obiekt jak na tamte czasy nowoczesny. Murowany budynek stacji Legionowo został wysadzony przez uciekających Niemców pod koniec 1944 roku.

Powojenne drewniaki i prowizorka z PRL

Po zakończeniu II wojny światowej wybudowano kolejny drewniany dworzec kolejowy. Przetrwał on do lat 1980., kiedy to zaplanowano wybudowanie nowoczesnego obiektu. Do realizacji tej inwestycji jednak nie doszło. W kolejnych latach kasy i zaplecze kolejowe przeniesiono do tymczasowego, piętrowego dworca zbudowanego z kontenerów budowlanych. Stary drewniany budynek z czasów carskich został przeznaczony na mieszkania komunalne, ale ostatecznie w 1998 roku został rozebrany. Natomiast tymczasowy dworzec z kontenerów straszył w Legionowie przez ponad 30 lat i ostatecznie zniknął z krajobrazu miasta w marcu 2014 roku.

Linia kolejowa prowadząca przez Legionowo została zelektryfikowana w 1972 roku, na odcinku od Warszawy Wschodniej do Nasielska. Podczas modernizacji trasy kolejowej w latach 2006-2014 usunięto ostatni relikt czasów parowozów - żuraw do nawadniania parowozów, który stał obok wiaduktu kolejowego w ciągu ulic Warszawska-Zegrzyńska.

Współcześnie

Współczesny dworzec kolejowy wybudowano w latach 2014-2016. Kompleks składa się z dwupiętrowego budynku dworca oraz dwóch wielopoziomowych parkingów dla samochodów osobowych. Natomiast sama stacja kolejowa to dwa perony połączone podziemnym tunelem, nieużywana rampa kolejowa pozostawiona na potencjalne potrzeby wojska oraz w sumie siedem torów.

Jedynym budynkiem pamiętającym obecnie Kolej Nadwiślańską jest dawna budka dróżnika znajdująca się niedaleko willi Kozłówka.