Twierdza Zegrze

Na początku lat 80-tych XIX wieku zaprojektowano fortyfikacje dla Zegrza w postaci dwóch ceglanych fortów projektu Bujnickiego. Jednakże ze względów finansowych nie rozpoczęto żadnych prac budowlanych. W późniejszych latach pozwoliło to na wybudowanie o wiele ciekawszych i nowocześniejszych umocnień.

Zegrze

Razem z umocnieniami w Zegrzu wybudowano dwa kompleksy koszarowe: jeden w Zagrobach (dzisiaj Zegrze Południowe) oraz drugi wewnątrz twierdzy a także powstały trzy prochownie.

Pierwsza prochownia powstała w roku 1897 nad brzegiem Narwii, poniżej skarpy rzecznej. Posiada pięć pomieszczeń magazynowych otoczonych wąskim chodnikiem, którego celem było odizolowanie magazynu od wilgotnych ścian zewnętrznych. Przed magazynami znajduje się korytarz komunikacyjny zakończony dwojgiem drzwi na obu końcach. Dodatkowo po środku korytarza umieszczono przelotnię z wejściem. Zewnętrzne przelotnie podobne są do wejść do obu fortów. W trakcie modernizacji twierdzy w latach 1906-1908 na stropie prochowni umieszczono charakterystyczne ruchome czerpnie powietrza: jedna do nawiewu i druga do wyciągu, sterowane samoczynnie wiatrem. Przez wiele lat prochownia stała niewykorzystana ale zamknięta. Obecnie jest wystawiona na sprzedaż za ok. 1 mln zł (rok 2019). Wg oferty sprzedaży ma powierzchnię 520m2 i znajduje się na działce o powierzchni ok. 5 tys m2.

Zegrze, prochownia z 1897 roku, stan na rok 2003 i 2019.

W trakcie modernizacji twierdzy w latach 1906-1908 powstały dodatkowe dwie prochownie także usytuowana nad brzegiem rzeki. Pierwsza ok. 150m na zachód od starego magazynu. Do prochowni prowadzą dwa wejścia, którymi wchodzi się do korytarza komunikacyjnego. Z korytarza są wejścia do czterech pomieszczeń magazynowych. Elewację frontową ozdobiono gzymsami podobnymi do ozdób carskich budynków koszarowych. Prochownia zachowana jest w dobrym stanie, ale nie posiada już nasypów ziemnych na stropie, nie posiada oryginalnych wywietrzników oraz ma wybite dodatkowe wejście od frontu. Obecnie znajdują się w niej magazyny przystani żeglarskiej i jest stale użytkowana.

Zegrze, prochownia z lat 1906-1908, stan na rok 2003 i 2005.

Ostatnia prochownia powstała w 1907 roku, także poniżej skarpy rzecznej, ale bliżej pałacyku a ok. 500m od mniejszego fortu. Konstrukcja jest identyczna z poprzednią prochownią ale już bez ozdób na zewnętrznej elewacji za to z wymurowaną datą budowy. Na stropie także były umieszczone charakterystyczne czerpnie powietrza. W latach współczesnych także była wykorzystywana na magazyny żeglarskie i była przed nią mała keja. Obecnie prochownia stoi otwarta, opuszczona i dewastowana. Prochownia jest w rękach prywatnych, ale jest dostępna i niezagospodarowana.

Zegrze, prochownia z 1907 roku, stan na rok 2003 i 2005. Jeszcze w czasie "świetności".

Wszystkie prochownie można obejrzeć spacerując brzegiem rzeki, rozpoczynając wycieczkę w przystani a kończąc na terenie pałacu.

Na podstawie: Przemysław Boguszewski "Twierdza Zegrze", wyd. Forteca, rok 2000.

contentmap_plugin


Źródła / bibliografia

Strona tworzona jest w oparciu o źródła umieszczone tutaj:
źródła i bibliografia.