Warszawa - forty Cytadeli Warszawskiej

W ramach pierwszej zasadniczej przebudowy Cytadeli otoczono ją systemem fortów. Według planów zatwierdzonych przez cara Mikołaja I w grudniu 1848 i maju 1849, powstało sześć dzieł wysuniętych przed Cytadelę. Do naszych czasów zachowały się trzy z nich oraz fort Śliwickiego.

Warszawa forty cytadeli

W latach 1849-50 w ramach przebudowy Cytadeli, po jej północnej stronie, nad Wisłą, wybudowano nieistniejącą już Baterię Nadbrzeżną. Było to początkowo dzieło zimne, które doczekało się modernizacji uzyskując cechy fortyfikacji stałej.

Bateria powstała jako dzieło ziemne. W latach 1864-74 doczekała się modernizacji uzyskując cechy fortyfikacji stałej. Otoczona była wałem z suchą fosą. W lewym barku posiadała kojec skarpowy, natomiast prawy bark to działobitnie do ostrzału Wisły.

Bateria nie podlegała rozkazowi z 1909 roku o likwidacji twierdzy w Warszawie. Przetrwała więc I Wojnę Światową bez zniszczeń.

Bateria Nadbrzeżna (Rymkiewicza) na starych zdjęciach.
fot.1 Niemieckie zdjęcie lotnicze z 1915 roku, bateria na prawym skraju zdjęcia.
fot.2 Rosyjskie zdjęcie lotnicze z 1945 roku (Google Earth), widoczne pozostałości baterii.

W 1921 roku Bateria Nadbrzeżna otrzymała imię gen. Franciszka Rymkiewicza, obrońcy Warszawy z okresu powstania kościuszkowskiego oraz dowódcy II legii we Włoszech. Niestety nie na długo gdyż w latach międzywojennych obiekt został rozebrany przygotowując miejsce na zabudowę mieszkaniową Żoliborza. Bateria istniała jeszcze w 1935 roku - widoczna jest na planie lotniczym Warszawy. Po II wojnie obszar baterii został do końca oczyszczony i zniwelowany. Na uzyskanym w ten sposób terenie przystąpiono do budowy osiedla "Kępa Potocka". Dzisiaj po baterii nadbrzeżnej nie ma już żadnego śladu.

Bateria Nadbrzeżna (Rymkiewicza) na starych planach i mapach.
fot.1 Fragment starego rosyjskiego planu Cytadeli, wg. stanu na połowę XIX wieku.
fot.2 Fragment współczesnego planu Cytadeli, wg. stanu na rok 1871.
fot.3 Fragment niemieckiej mapy z 1914 roku w skali 1:25 000
fot.4 Fragment polskiej mapy WIG z okresu międzywojennego.

contentmap_plugin