Start arrow Warszawa arrow Twierdza Warszawa arrow Początki Twierdzy Warszawa
Początki Twierdzy Warszawa
WiTEK 26.05.2008. ostatnia aktualizacja: 08.06.2008.

Budowa fortyfikacji z reguły związana była z przygotowaniami do konfliktu zbrojnego. Tak też było w przypadku Warszawy. W latach 30-tych XIX wieku przez Europę przetoczyła się fala rewolucji. Zachwiany został dotychczasowy porządek i unaoczniły się sprzeczne interesy trzech mocarstw: Rosji, Prus i Austrii. Królestwo Polskie stało się w ten sposób ważnym punktem strategicznym.

Zobacz także:

Dzięki swojemu położeniu było dla Rosji dogodną bazą przy ewentualnym uderzeniu na Prusy (na północny-wschód) lub Węgry (na południowy-zachód). Jednakże takie położenie niejako w klinie pomiędzy wrogami powodowało, że w razie ataku wroga wojsko rosyjskie mogły zostać łatwo okrążone na terenie dawnej Polski. Aby uniknąć takiego schematu podczas prawdopodobnej wojny Rosjanie postanowili utworzyć linię fortyfikacji na linii największych rzek: Niemna, Narwi, Wisły i dalej na wschód. Centralnym punktem tego pasa fortyfikacji miała być Warszawa.

Cytadela w Warszawie powstała w latach 30-tych XIX wieku. Miała poskromić Warszawę i zapobiegać powstaniu ludności przeciwko zaborcy. Jednakże była niewystarczająca do skutecznej obrony Warszawy przez wrogiem. Postęp techniki wojskowej, zwłaszcza w dziedzinie artylerii, oraz doświadczenia wojenne spowodowały zmiany strategii Rosjan. Już po Wiośnie Ludów a później po wojnie krymskiej nastąpiła rozbudowa Cytadeli. Celem przeniesienia działań z defensywnych na ofensywne otoczono Cytadelę kilkoma fortami. Jednakże dopiero doświadczenia uzyskane przez Rosjan podczas wojny z Turcją w latach 1877-1878 spowodowały zasadniczą zmianę koncepcji budowy i wykorzystania starych twierdz. Dotychczasowe umocnienia Warszawy, składające się z Cytadeli Aleksandryjskiej i kilku pobliskich fortów, okazały się być niewystarczające do skutecznej obrony miasta. Nieprzydatność bojowa Cytadeli spowodowała konieczność rozbudowy całej twierdzy. Nowoczesna myśl techniczna zakładała budowę twierdz fortowych. Według planów gen. Edmunda Todlebena Cytadela miała zostać wzbogacona o dwa pierścienie silnych umocnień wysuniętych daleko na przedpole. Umocnienia te miały się znajdować w odległości od kilku do kilkunastu kilometrów od Cytadeli a ona sama miała zostać rdzeniem całej twierdzy.

W 1881 roku Cytadela Aleksandrowska została przeklasyfikowana z twierdzy klasy II na twierdzę klasy I. Wyznaczona Komisja d.s. Budownictwa Obronnego rozpoczęła wiosną 1883 roku budowę nowej twierdzy fortowej w Warszawie. Projekt umocnień był bardzo podobny do teoretycznych założeń z lat 1870-85.

W pierwszym etapie budowy twierdzy wznoszono umocnienia zewnętrznego pierścienia fortów. Składał się on z 14 fortów rozmieszonych wokół Warszawy (10 za zachodnim brzegu Wisły i 4 po praskiej stronie) w odległości ok. 8km od centrum miasta i o międzypolach 3-4 km. Ceglane obiekty te oznaczono liczbami rzymskimi od I do XIV. Dodatkowo zaplanowano także wysuniętą o ok. 1,5 km linię obrony składającą się z czterech fortów oznaczanych literowo. Miały to być: fort A pomiędzy fortami II i III, fort B pomiędzy fortami IV i V, fort W pomiędzy fortami VI i VII oraz fort G pomiędzy fortami VII i VIII. Wybudowano tylko fort A, reszta nigdy nie doczekała się realizacji. Forty zewnętrznego pierścienia realizowano według planów opracowanych w 1879 roku z głównym Zarządzie Inżynierii. Tzw. fort standardowy z 1879 roku był obiektem ceglanym o narysie bastionowym. Posiadał dwa wysokie wały o krótkich przedpiersiach i trawersach w wale artyleryjskim. Były to jednak obiekty pełniąca zasadniczo funkcje baterii chociaż doświadczenia przemawiały za budową dzieł - redut z artylerią wyprowadzoną na międzypole.
 
następny artykuł »


Legionowo
Modlin
Warszawa
Zegrze
Kontakt