Start arrow Modlin arrow Zewnętrzny pierścien fortów arrow Forty XVII (XVIIb) i D-9 (XVIIa) grupa fortowa Janówek
Forty XVII (XVIIb) i D-9 (XVIIa) grupa fortowa Janówek
WiTEK 31.03.2007. ostatnia aktualizacja: 27.04.2008.

W 1909 roku nastąpiły znaczące zmiany w rosyjskim wojsku. Powstała nowa koncepcja obrony zachodniej granicy cesarstwa. Obronę przeniesiono w głąb kraju. Nowy Minister Wojny wydał rozkaz zniszczenia umocnień m.in.. Warszawy i Zegrza. Twierdza Modlin natomiast miała być rozbudowana i pełnić role punktu oporu do czasu nadciągnięcia odsieczy z głębi Rosji.

Zobacz także:

Fort IV Janówek (2007-03-31 21:03)

W 1912 roku rozpoczęto budowę drugiego, zewnętrznego pierścienia fortów wokół Modlina. Nowe dzieła otrzymały numerację od IX do XVIII (oraz dzieła pośrednie od D-1 do D-9). Jednocześnie przystąpiono do kolejnej modernizacji starych fortów.

Nowe umocnienia powstawały głównie wg. planów fortów standardowych Wieliczki (F1909) oraz Bujnickiego (F1910). Wybudowano także grupy forteczne - Carski Dar, Goławice i Janówek.

Grupa fortowa Bujnickiego (GF1908/12) to samodzielny ośrodek oporu składający się z kilku dzieł wybudowanych na głównej pozycji obrony. Składał się z fortu głównego (z reguły stary fort artyleryjski), fortów pomocniczych, baterii artyleryjskich i koszar obronnych. Wszystko połączone było ze sobą rowem fortecznym, zasiekami i elementami fortyfikacji polowej.

W Janówku powstały dwa nowe dzieła. Ok. 600 metrów południe od fortu IV wybudowano fort XVIIb (XVII). Pomiędzy tymi umocnieniami, na wschodzie powstały koszary obronne - dzieło D-9 (XVIIa). Przy stacji kolejowej powstała bateria artylerii.

Fort XVII (XVIIb) powstał na podstawie standardowego fortu Bujnickiego z 1910 roku. Był to fort piechoty, o narysie trójkąta. Otoczony jednym wałem i fosą z ziemną przeciwskarpą. Zasadniczą częścią fortu była podwalnia - duży schron pogotowia umieszczony pod nasypem wału czołowego. Schron ten miał narys trapezu opartego o szyję fortu. Na stropie podwalni powstały betonowe stanowiska strzeleckie dla piechoty. Stanowiska oddzielone były od siebie betonowymi trawersami. W barkach fortu miały być umieszczone dwie pancerne wieżyczki obserwacyjne. Niestety pancerz nigdy nie dotarł do fortu - zabrakło na to czasu.

Fosa fortu broniona była z czołowej kaponiery przeciwskarpowej. Połączona była ona poterną z podwalnią. Do czasu rozpoczęcia wojny nie zdołano wybudować tego schronu. W części szyjowej także powstała kaponiera do obrony fosy.

W czołowej części wału, przed podwalnią miało powstać dodatkowe stanowisko bojowe połączone z wnętrzem fortu. Tego także nie zdołano dokończyć. Dzisiaj istnieje tutaj tylko zamurowany fragment chodnika prowadzący do tego stanowiska oraz piętro niżej poterna do kaponiery.

W projekcie Bujnickiego były także forteczne koszary. Jednakże w Janówku takie nie powstały. Po pierwsze koszary w głównym stanowisku bojowym grupy fortecznej były zbędne. Załoga nie miała tutaj mieszkać tylko się bronić. Funkcję mieszkalne i magazynowe pełnił fort główny - w tym przypadku fort IV. Dodatkowo budowa koszar była dość droga. Dlatego też w nowszych konstrukcjach starano się likwidować forteczne koszary i wyprowadzać miejsce stacjonowania załogi w czasie pokoju poza fort. W forcie powiększono jedynie pomieszczenia podwalni umieszczając w nich składane na ścianach prycze. W dodatku taki schron lepiej zabezpieczał przez ostrzałem nieprzyjaciela niż klasyczne szyjowe koszary.

Dzieło D-9 (XVIIa), a właściwie koszary obronne, wybudowano 500m na północ od Janówka Nowego. Powstał na rzucie barkanu. Podobnie jak fort XVII (XVIIb) miał być wyposażony w panmcerną wieżyczkę obserwacyjną (w lewym barku). Obecnie ciężko jest powiedzieć cokolwiek więcej o dziele gdyż jest bardzo zniszczone.

Podczas I Wojny Światowej forty w Janówku były bezpośrednio atakowane przez wojska niemieckie. Główne natarcie skierowane było na forty grupy Carski Dar i Czarnowo. Natomiast forty w Janówku od 14 do 18 sierpnia 1915 roku atakowane były przez 169 landwerę. Te niemieckie oddziały przez cały czas pozostawały na linii Krubiny-Skierdy prowadząc ostrzał artyleryjski - ze zniszczeń można wnioskować że dość skuteczny. Niemcy zajęli forty po ich opuszczeniu przez Rosjan w nocy z 17 na 18 sierpnia. Najprawdopodobniej wycofujące się wojska wysadziły w powietrze ważne elementy umocnień.

Dzisiaj fort XVII (XVIIb) jest otoczony ogródkami działkowymi. Jest bardzo zniszczony - pozostały jedynie chodniki prowadzące do wież artyleryjskich oraz przelotnia w prawym barku. Istnieje fragment poterny w czołowej części fortu. Zniszczona została większość podwalni, teraz bardziej przypomina to jaskinią niż betonową budowlę. Z koszar obronnych D-9 (XVIIa) zostało jeszcze mniej. W zasadzie tylko pionowa ściana służąca amatorom wspinaczki skałkowej. Obiekt ten wiosną 2002 został sprzedany przez AMW Warszawa.
 
« poprzedni artykuł


Legionowo
Modlin
Warszawa
Zegrze
Kontakt